بررسی آموزش مهارتهای مدیریت بر استرس و نحوه مقابله با استرس در دانش آموزان نوجوان

دسته: روانشناسی و علوم تربیتی

فرمت فایل: doc

حجم فایل: 200 کیلوبایت

تعداد صفحات فایل: 248

بررسی آموزش مهارتهای مدیریت بر استرس و نحوه مقابله با استرس در دانش آموزان نوجوان

نوجوانی دوره ای بین کودکی و بزرگسالی است که او را با زنجیره ای از موانع تحولی و چالش های عدیده ای روبرو می سازد. درابتدا تکالیف طبیعی همچون تحول هویت و دستیابی به استقلال و سازگاری با همسالان وجود دارد. مرحله دوم گذر از کودکی به بزرگسالی است که باتغییرات فیزیولوژیکی در بدن و تحول شناختی مشخص می شود. این مرحله زمانی است که فرد نیازمند انجام نقش های اجتماعی در رابطه با همسالان و افرادی از جنس مخالف، انجام تکالیف مدرسه وتصمیم گیریهایی در رابطه با شغل می باشد (فرایدنبرگ [1]، 1997). از آنجا که تغییرات و وجود تکالیف متفاوت نوجوان رادر معرض استرس عدیده ای قرار می دهد، لزوم واهمیت سازگاری و کنار آمدن با این استرس ها در این دوره نمایان می گردد. با توجه به این مقدمه اندکی به راهبردها و مهارتهای کنار آیی می پردازیم. کنار آمدن، متشکل از پاسخهایی (افکار، احساسات واعمالی) است که فرد در برخورد با موقعیت های مشکل داری که درزندگی روزمره و در شرایط خاص با آنها مواجه می شود، بکار می گیرد. گاهی اوقات مشکلات حل می شوند و گاه در تلاش فردی برای برخورد با محیط مورد اغماض قرار می گیرند (فرایدنبرگ، 1997).

لازاروس [2] (1984) کنار آمدن را شامل کوششهایی به منظور سازگاری و انطباق با شرایط استرس آور در تلاش در جهت کاهش پیامدهای منفی ناشی از منبع استرس می داند.

در زمینه کنار آمدن با استرس [3]، دو شیوه اصلی کنار آیی وجود دارد. شیوه اول روش متمرکز بر مسئله است یعنی فرد به استرس به عنوان موضوعی حل شدنی و هدف اصلی می نگرد و شیوه دوم روش متمرکز بر هیجان است. یعنی فرد مشکل را حل نمی کند بل سعی در کاهش پیامدهای هیجانی مشکل دارد. شماری از محققین، افرادی را که بوسیله کاهش دادن یا اجتناب کردن با استرس کنار آمده اند را با افرادی که از راهکارهای بیشتر مقابله ای و یا هوشیارانه نظیر جمع آوری اطلاعات و اقدام به عمل استفاده نموده اند، مقایسه کردند (هولاهان [4] و موس [5]، 1987). در مجموع تحقیقات نشان می دهد که شیوه مقابله نسبت به اجتناب راهکار موفق تری است. افرادی که مستقیما با مشکل مواجه می شوند نه تنها با احتمال بیشتری آن را حل می کنند بلکه برای تحت کنترل درآوردن استرس در آینده بهتر آماده می شوند. در واقع برخی پژوهشها معتقدند، اجتناب مزمن از مشکلات، افراد را در معرض خطر استرس افزوده و شاید مسائل مرتبط با سلامتی قرار دهد (گین [6]، 1995).

مطالعه رود [7]، لونیسون [8]، تیلسون [9] و سیلی [10] (1990) نشان داد که کنار آیی مسئله مدار [11] (در جهت حل مسئله) با افسردگی ارتباطی نداشت، اما شیوه ناکار آمد گریز رابطه مثبتی با افسردگی همزمان داشته و نیز با سطوح بالاتر افسردگی در آینده بدنبال رویدادهای پراسترس که در طی دو سال بعد رخ داد، همراه بود (گین، 1995).

تفاوتهای فردی نقش مهمی را در فرایندهای استرس و کنار آمدن بازی می کنند یکی از این متغیرها خوش بینی است. خوش بینی [12] رابطه منفی با انکار و فاصله گرفتن از مسئله دارد. خوش بینی تمایل به استفاده از کنار آمدن مسئله مدار و پذیرش استرس زندگی به شیوه ای واقعی دارد (کاسیدی [13]، 1999). به عبارت دیگر عامل کلیدی که افرادی که بطو موثری با مشکلات کنار می آیند را نسبت به کسانی که ممکن است چنین نباشند متمایز میکند، سبک اسنادی [14] آنهاست (آبرامسون [15] و همکاران 1978به نقل از کانینگهام [16]، 2001).

اسنادها، نگرش ها، باورها و ارزیابی هایی هستند که مردم برای توصیف حوادثی که برایشان اتفاق می افتد، بکار می برند. سبک اسنادی که برای اولین بار در دهه1970 مطرح شد در حقیقت بر مدل درماندگی آموخته شده [17] افسردگی استوار است. اسناد کردن فرایندی منطقی و نظامدار است که طی آن شخص با ارزیابی دقیق از یکسری اطلاعات ودلایل رفتار دیگران را تفسیر می کند. در بعضی موارد ممکن است اسناد صحیح باشد، اما واقعیت این است که در بسیاری موارد این ارزیابی ها، با سوگیریهایی همراه است.

در موارد عدیده ای، افراد اسنادهای اشتباه غیرواقعی، دررابطه با حوادث زندگی شان درنظر می گیرند و این اسنادهای اشتباه به نوبه خود استرس افزوده ومشکلات روانشناختی متعددی را ایجاد نموده و تداوم می بخشند. به عنوان مثال فردی که از پایین بودن عزت نفس رنج می برد، مشکلات و موقعیت های منفی را بطور گسترده ای به دلایل درونی مثل عدم تلاش یاعدم توانایی و حوادث مثبت را به دلایل بیرونی مثل خوش شانسی و ساده بودن تکلیف نسبت می دهد، در حالی که واقعیت چنین نیست. در حقیقت عزت نفس آنها به یک اسناد اشتباه آغشته شده است. بعبارتی عزت نفس آنها پایین است و هیج چیز حتی موفقیت های بزرگ هم نمی تواند آنرا بالا ببرد (بارون [18]، 1992، به نقل از هیبت الهی, 1373).

معمولا اسنادهای سببی در سه بخش طبقه بندی می شوند:

1-درونی بودن در برابر بیرونی بودن

2- پایداری در برابر ناپایداری

3- کلی بودن در مقابل خاص بودن

برخی مطالعات نشان داده که افراده افسرده در مقایسه با افرادعادی بیشتر از اسنادهای کلی، پایدار و درونی برای رویدادهای منفی و از اسنادهای خاص، ناپایدار و بیرونی برای رویدادهای مثبت زندگی شان استفاده می کنند. (ریکلمن [19] و هافمن [20]، 1995).

مدل درماندگی آموخته شده اصلاح شده، چنین می پندارد که اینگونه افراد برای رویدادهای بد، عادت به پاسخ دادن با اسنادهای درونی، ثابت و فراگیر و برای رویدادهای خوب، اسنادهای بیرونی، موقتی و خاص آن رویداد را دارند.

از بعد نظری بنظر می رسد که اسناد علی مقدم برانتخاب راهکارهای کنار آیی است. در این صورت انتظار می رود تغییر سبک اسنادی باید تغییراتی در شیوه کنار آمدن اثر بگذارد (کانینگهام و همکاران 2002).

بر طبق مدل شی یر [21] و کارور [22] خوش بینی و بدبینی بعنوان انتظار پیامدهای تعمیم یافته مثبت و منفی تعریف می شوند و باور دارند که این دو تعیین کننده های مهم سازگاری اند (شی یروکارور، 1985). به عبارتی خوش بینی با پیامدهای روانشناختی مثبت تر و در مقابل بدبینی با پیامدهای روانشناختی منفی تر رابطه دارد.

در رابطه با سبک های کنار آیی نیز شواهد متقاعد کنندهای وجود دارد که نشان می دهد سبک های کنار آیی پیش بینی کننده های مهم روانی هستند. مطالعات روی نوجوانان بطور ثابتی به این نتیجه رسیده که حتی در موقعیت های غیر قابل تغییر، افسردگی با سبک کنارآیی سازنده یا مسئله مدار رابطه ای معکوس و با سبک کنار آیی اجتنابی یا غیر سازنده رابطه مثبتی دارد (گلای شاو [23] و همکاران 1989، اباتا [24] وموس، 1991، سیفگ و کرنک [25]، 1993، گارمزی [26]، 1993، گانینگهام و واکر [27]، 1999 به نقل از کانینگهام 2002). آنها پیشنهاد کردند که مداخلات پیشگیرانه آینده باید با تمرکز بیشتر بر کاهش راهکارهای کنارایی غیر انطباقی در مقایسه با هدف معمول تر افزایش کنار آیی مسئله مدار باشد.

فهرست مطالب

فصل اول 1

مقدمه 2

1-1- بیان مساله 3

1-2- ضرورت و اهمیت تحقیق 8

1-3- اهداف تحقیق 12

1-4- فرضیه های پژوهش 13

1-5- متغیرهای پژوهش 13

تعریف اصطلاحات 14

1-6- تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها 14

1-6-1- مهارتهای مدیریت بر استرس 14

تعریف عملیاتی 15

1-6-2- سبک کنارآیی اجتنابی 16

تعریف عملیاتی 16

1-6-3- سبک اسناد منفی 17

تعریف عملیاتی 17

1-6-4- سلامت روانی 17

تعریف عملیاتی 18

1-6-5- دانش آموز 18

1-6-6- پایه تحصیلی 18

1-6-7- جنسیت 18

خلاصه 19

فصل دوم 20

مقدمه 21

2-1- استرس یا فشارروانی 21

2-2- تعریف استرس 22

2-3- مدلهای استرس 23

2-3-1- مدل محرک 23

2-3-2- مدل پاسخ 24

2-3-3- مدل تعاملی 29

2-4- ارزیابی های شناختی 30

2-5- استرس زاهای بالقوه 32

2-5-1- فجایع (وقایع آسیب زا) 32

2-5-2- تاثیر وقایع مهم زندگی 33

2-5-3-گرفتاریهای روزانه 34

2-6- استرس نوجوانی 37

2-6-1- تأثیر محیط 40

2-6-2- نشانه های استرس در نوجوانی 43

جدول 2-1: نشانه های استرس نوجوانی به نقل از فرایدنبرگ 1997 46

2-7- تعریف کنار آمدن 47

2-7-1-کنارآمدن از دیدگاههای مختلف 48

2-7-2- نظریه لازاروس درباره کنارآمدن 49

2-7-3- شیوه های مختلف کنار آیی 51

2-7-4- مقیاس هایی از سیاهه شیوه های کنار آیی 51

2-8- عوامل موثر بر استرس و کنارآیی 55

2-8-1- حمایت اجتماعی 55

2-8-2- تفاوتهای فردی 59

2-8-2-1- شخصیت نوع A 60

2-8-2-2- اضطراب و روان رنجورخویی 61

2-8-2-3- سخت رویی 63

2-8-2-4- خوش بینی در مقابل بدبینی 65

2-8-3- عزت نفس 66

2-9- سبک اسناد 68

2-9-1- سبک اسناد خوش بین/ بدبین 71

2-9-2- سبک اسناد و رابطه آن با سلامت و سبک های کنارآیی 72

2-10- سلامت روان و ابعاد آن 77

2-10-1- مفهوم سلامت روان 82

جدول 2-2: مفهوم سازی وعملیاتی ابعاد سلامت و روانشناختی و اجتماعی 85

2-10-2- بیماری روانی و سلامت روان: مدلت حالت کامل 87

نمودار 2-1: بیماری روانی و سلامت روان؛ مدل حالت کامل (همان منبع، ص 50) 88

2-11- آموزش مهارتهای مدیریت بر استرس 90

2-11-1- مقدمه ای بر استرس و کنارآیی 91

2-11-2- راهکارهای ذهنی و عقلانی جهت کنارآیی با استرس 94

2-11-3- روشهای فیزیکی کنار آمدن با استرس 98

2-11-4- مهارتهای مطالعه، آمادگی برای امتحان و مدیریت بر زمان 100

2-11-5- مهارتهای ارتباطی و میان فردی 102

2-11-6- تقویت اعتماد به نفس، عزت نفس ومقابله با افسردگی و نگرانی 104

2-11-6-1- آموزش مجدد سبک اسناد در افسردگی 107

2-12- مروری بر پژوهشهای پیشین 109

تحقیقات انجام شده در ایران 109

رابطه سبک های اسناد و شیوه کنار آیی با استرس 110

بررسی ها در زمینه شیوه های کنار آیی با استرس 112

مروری بر پژوهشهای انجام شده در خارج 114

ب) تحقیقات پیرامون راهکارهای کنارآیی: 117

خلاصه 121

ه – در پایان یافته های پژوهشی درایران و خارج آورده شد. 121

فصل سوم 122

مقدمه 123

3-1- جامعه آماری 123

3-2- نمونه پژوهش 123

3-3- شیوه نمونه گیری 123

3-4- ابزارهای اندازه گیری 124

3-4-1- مقیاس کنارآیی نوجوانان 125

سبک اول یا حل مشکل کنارآیی بارور 130

سبک دوم، مراجعه به دیگران 130

سبک سوم، کنار آمدن نابارور (اجتنابی) 131

جدول 3-1: راهنمای نمره گذاری مقیاس کنارآیی نوجوانان 131

نحوه نمره گذاری 132

اعتبار و پایایی مقیاس کنارآیی نوجوانان 134

3-4-2- مقیاس – R90-SCL 136

توصیف ابعاد 9 گانه آزمون R – 90 – SCL 139

داشتن این عقیده که بخاطر گناهانی که انجام داده اید باید مجازات شوید 147

داشتن این عقیده که عیب و نقص مهم و جدی در بدن شما وجود دارد 147

الف- شاخص ضریب ناراحتی (PSDI) 148

ب – علامت شناسی کلی علائم مرضی (GSI) 149

ج – جمع علائم مرضی (PST) 149

نمره گذاری آزمون – R90-SCL 149

پایایی آزمون – R90-SCL 150

اعتبار آزمون – R90-SCL 151

3-4-3- پرسشنامه اسنادی در کودکان ونوجوانان 153

روایی و اعتبار پرسشنامه 155

جدول 3-2: نمرات پرسشنامه سبک اسنادی کودکان و پرسشنامه افسردگی (001/0) R ** و 05/0 < P، پایایی و ثبات پرسشنامه CASQ را درمطالعه پیترسون و سلیگمن (1984) نشان می دهد. 155

جدول 3-3: پایایی نمرات پرسشنامه سبک اسنادی در کودکان بوسیله KR20 (هیبت الهی، 1373) 157

جدول3-4: کلید نمره گذاری پرسشنامه سبک اسناد کودکان (CASQ) (فرم 36 سئوالی) موقعیتهای مثبت (Cp) 158

موقعیت های منفی (CN) 158

مقیاس درونی بودن 158

3-5- روش اجرای پژوهش 159

3-6- طرح تحقیق 160

3-7- روشهای آماری در تحلیل داده ها 161

خلاصه 163

فصل چهارم 164

4-1- داده های توصیفی پژوهش 165

گروه 165

جدول 4-1: شاخص های توصیفی متغییر کسب کنار ایی اجتنابی گروه های آزمایش و گواه در مرحله پیش آزمون 167

انحراف معیار 167

نمودار 4-1: مقایسه میانگین زیر مقیاسهای سبک کنارآیی اجتنابی در دو گروه آزمایش و گواه در مرحله پیش آزمونجدول 4-2: شاخص های توصیفی متغیر سبک کنارآیی اجتنابی گروه های آزمایش وگواه در مرحله پس آزمون 169

جدول 4-2: شاخص های توصیفی متغیر سبک کنارآیی اجتنابی گروه های آزمایش وگواه در مرحله پس آزمون 170

انحراف معیار 170

آزمایش 170

نمودار 4-2: مقایسه میانگین زیر مقیاسهای سبک کنارآیی اجتنابی در دو گروه آزمایش و گواه در مرحله پس آزمونجدول 4-3: شاخص های توصیفی متغیر سبک اسناد منفی و زیر مقیاس های آن در مرحله پیش آزمون 172

جدول 4-3: شاخص های توصیفی متغیر سبک اسناد منفی و زیر مقیاس های آن در مرحله پیش آزمون 173

نمودار 4-3: مقایسه میانگین سبک اسناد منفی و زیر مقیاسهای آن در دو گروه آزمایش و گواه در مرحله پیش آزمونجدول 4-4: شاخص های توصیفی متغیر سبک اسناد منفی و زیر مقیاس ها آن در مرحله آزمون 174

جدول 4-4: شاخص های توصیفی متغیر سبک اسناد منفی و زیر مقیاس ها آن در مرحله آزمون 175

نمودار 4-4: مقایسه میانگین سبک اسناد منفی و ابعاد آن در دو گروه آزمایش و گواه در مرحله پس آزمونجدول 4-5: شاخص های توصیفی متغیر سلامت روان و ابعاد آن در مرحله پیش آزمون 176

جدول 4-5: شاخص های توصیفی متغیر سلامت روان و ابعاد آن در مرحله پیش آزمون 177

انحراف معیار 177

آزمایش 177

نمودار 4-5: مقایسه میانگین زیر مقیاسهای فهرست 90 نشانه مرضی در دو گروه آزمایش و گواه در مرحله پیش آزمونجدول 4-6- شاخص های توصیفی متغیر سلامت روان و ابعاد آن درمرحله پس آزمون 179

جدول 4-6- شاخص های توصیفی متغیر سلامت روان و ابعاد آن درمرحله پس آزمون 180

انحراف معیار 180

آزمایش 180

نمودار 4-6: مقایسه میانگین زیر مقیاسهای فهرست 90 نشانه مرضی در دو گروه آزمایش و گواه در مرحله پس آزمون 182

نمودار 4-7: مقایسه میانگین متغیر سلامت روان در دو گروه آزمایش و گواه در مراحل پیش آزمون و پس آزمون 183

4-2- آزمون فرضیه های پژوهش 184

جدول 4-7: آزمون معناداری تفاوت میانگین ها در سبک کنارآیی اجتنابی در دوگروه آزمایش و گواه 185

جدول 4-8: آزمون معناداری تفاوت میانگین های دو گروه (آزمایش وگواه) در زیرمقیاس های سبک کنارآیی اجتنابی 185

جدول 4-9: آزمون معناداری میانگین های دو گروه آزمایش و گواه در کسب اسناد منفی 188

جدول 4-10: آزمون معناداری میانگین های دو گروه آزمایش – گواه در زیر مقیاس های سبک اسناد منفی 188

جدول 4-11: آزمون معناداری تفاوت میانگین های دو گروه آزمایش و گواه در متغیر سلامت روان 189

از آنچه که از جدول 4-11 بر می آید می توان ملاحظه کرد، در متغیر سلامت روان، چون t مشاهده شده 57/3=مt در درجه آزادی 68=df (در سطح معنی داری 01/0P<) معنادار است پس می توان نتیجه گرفت فرض صفر رد می شود و فرض محقق پذیرفته می شود. 190

جدول 4-12: آزمون معناداری تفاوت میانگین های دو گروه آزمایش و گواه در زیر ابعاد فهرست 90 نشانه مرضی 191

خلاصه فصل چهارم 194

فصل پنجم 195

مقدمه 196

5-1- خلاصه و نتیجه گیری 196

5-2- بحث و جمع بندی (بحث دریافته ها) 204

5-3- محدودیت های پژوهش 209

5-4- پیشنهادات 211

پیشنهادات بکار بسته: 211

پیشنهادهایی جهت پژوهشهای بعدی: 212

فهرست منابع فارسی 213

برگه تکلیف خانگی: آگاهی از استرس روزانه 221

فرم خودکنترلی هیجانی (منطقی) 223

روش حل مشکل 225

راهنمایی 1: 227

راهنمایی 2: 228

ناخشنوی و افسردگی 229

مقابله با نگرانی واضطراب 234

1- اثرات نگرانی برتفکر 234

2- تاثیر نگرانی براحساسات 235

3- تاثیر نگرانی بررفتار 235

4- تاثیر نگرانی بر بدن 235

حل نگرانی 236

مروری بر دوره شیوه های کنار آمدن با استرس 238

آموزش تنفس و انبساط 241

تنفس شکمی: 241

تمرین 1: ببینید چگونه نفس می کشید: 241

تمرین 2: تغییر تنفس از سینه فوقانی به شکمی 242

تمرین 3: تن آرامی پیشرفته (پیشرونده) 242

  • دانلود

لینک دانلود ...